De huidige hype in de media: “Steeds om 03.00 wakker worden”

Aangezien ik zowel beroepsmatig als persoonlijk verslingerd ben aan het onderwerp slaap, slapeloosheid en het herstellen daarvan, heb ik er veel over gelezen in de afgelopen decennia. In boeken, studies en online. Mijn laptop en telefoon hebben dat zorgvuldig onthouden en nu is mijn algoritme zo ingericht dat ik continu overspoeld word door slaapgerelateerde informatie en vooral ook vaak desinformatie. Over het algemeen lukt het me daar niet boos over te worden en klik ik het direct weg en erger ik me zo min mogelijk (maar wel licht tot matig, het gaat me steeds beter af).

Men heeft géén idee welke zichzelf versterkende negatieve impact dergelijke content heeft op diegene die in een staat van wanhoop vastgelopen is in langdurige slapeloosheid. Als je dit leest, ben je momenteel waarschijnlijk in zo’n periode. Ik wil je adviseren op z’n minst kritisch onderscheid te maken in dergelijke berichtgeving en de diverse kanalen.

Het gaat momenteel in de media zó vaak over ‘wakker liggen om 03.00 uur’. Er wordt gezegd dat dit niet goed zou zijn, zelfs slecht zou zijn. Het wordt gezien als een totaal mislukte nacht. Het wordt als een uitzonderlijke ervaring gemarkeerd die vooral niet zou moeten plaatsvinden. Het zou een bewijs zijn van slecht slapen met alle nare consequenties van dien. Zo wordt ons een en ander ‘aangepraat’. Maar met welke motivatie? In ieder geval niet om jou te helpen. Integendeel, het maakt velen nog méér ongerust over hun eigen slapeloosheid en we weten dat dat niet helpend is.

‘Doorslapen’ kent nuance. Echt helemaal volcontinu doorslapen bestaat niet en dat is helemaal oké, het is heel gewoon en uiterst natuurlijk. Wakker worden ’s nachts hoort bij de natuurlijke variatie van de structuur en het proces dat slapen heet. We worden wakker om allerlei redenen: bijvoorbeeld een lichte daling van de kerntemperatuur, een verschuiving in slaapfase, de overgang naar een volgende slaapcyclus, het einde van een droom etc. Dit kan zomaar vijf keer per nacht voorkomen.

De vraag is niet hoe je kunt voorkomen dat je wakker wordt, of hoe je ervoor kunt zorgen dat slaap weer zo snel mogelijk terugkomt. De vraag gaat meer over hoe je reageert IN het moment van wakker zijn. Die reactie is essentieel en bepaalt het vervolg van de nacht. We willen graag wegblijven van het idee dat wakker liggen niet normaal is, vooral ook omdat dat idee niet klopt. Als we allemaal overtuigd zouden raken dat het ‘niet goed’ zou zijn, zouden de onschuldige wakkere momenten eventueel kunnen leiden tot úren van waakzaamheid.

Ons onderbewustzijn is krachtig en heeft het eenmaal meermaals begrepen dat 03.00 uur een bottleneck zou zijn en daar een negatieve lading op zit, dan zal het extra alert worden op dit fenomeen. Kunnen we met alertheid fijn en goed in slaap vallen?

’s Nachts klokkijken, je sleeptracker checken, analyses van slaapkwaliteit en duur maken: wat mij betreft is ’t zinloos. Het lokt langdurige slapeloosheid uit, net als de stigmatisering van 03.00 uur. Controle uitoefenen, er te expliciet op focussen, strijden voor een gewenste uitkomst werken hier écht niet en hebben zelfs een tegengesteld effect.

Slaap laat zich niet dwingen en daarom is er iets anders nodig. Het heeft moeiteloosheid nodig. We zullen moeten leren ons er minder mee te bemoeien. Onze boeiende leerweg is om focus, controlebehoefte en het ‘proberen te slapen’ los te laten. We willen vooral kalm en rustig wakker liggen áls we tussendoor wakker liggen. Dát is een fundamenteel andere weg dan angstaanjagende noemers plakken op tussendoor wakker worden.

Je natuurlijke slaapvermogen doet het goed. Weet dat tussentijds wakker worden uiterst natuurlijk is, het is veilig en oké en het hoeft niet per se te betekenen dat je wakker blijft. Weet dat ‘gewoon goede slapers’ ook regelmatig wakker worden. Voor hen betekent dat niet zo veel, voor ons wel, en juist die perceptie willen we langzaam maar zeker veranderen. Dat begint bij het weghalen van de druk en focus.

Dit artikel is geschreven door slaapdeskundige Eef Swillens. Meer informatie over haar werkwijze en de begeleiding die zij kan bieden is te vinden op slaaptruste.nl